Misyon ng AFP sa Ayungin Shoal, Itinigil Dahil sa mga Barkong Tsino

MANILA, Pilipinas — Itinigil ng Armed Forces of the Philippines (AFP) ang isang rotation at resupply (Rore) mission patungong Ayungin (Second Thomas) Shoal matapos na lumapit ang mga barkong Tsino sa convoy ng Pilipinas habang nasa humigit-kumulang 111 kilometro pa mula sa military outpost. Ayon sa mga komandante, ito ay dahil sa panganib ng paglala ng sitwasyon. Sinabi ni AFP spokesperson para sa West Philippine Sea, Rear Adm. Roy Vincent Trinidad (Reserve), na nagsimula ang insidente noong Huwebes ng alas-8:35 ng gabi at nagpatuloy hanggang bandang alas-11 ng gabi. "Habang sila ay malayo pa, nakontak na at minonitor na sila, at patuloy na lumalapit ang mga barkong Tsino," pahayag ni Trinidad sa mga mamamahayag sa isang panayam sa telepono.

Ang convoy ng Pilipinas ay binubuo ng MV Lapu-Lapu at tatlong support vessels mula sa Philippine Navy at Philippine Coast Guard (PCG) na patungo sa BRP Sierra Madre upang maghatid ng suplay at mag-rotate ng mga tauhan. Ayon kay Trinidad, tatlong barko ng People's Liberation Army Navy (PLAN) at limang barko ng China Coast Guard (CCG) ang nakialam sa misyon. Sinabi niya na ang mga ganitong aksyon ng Tsina ay nangyari na noon kapag ang mga barkong Pilipino ay nasa humigit-kumulang 15 hanggang 19 kilometro mula sa BRP Sierra Madre. Sa pagkakataong ito, ang convoy ay nasa 111 kilometro pa mula sa target na lokasyon.

"Noong nakaraan, nakakalapit sila sa mga 15 hanggang 19 kilometro (walong hanggang 10 nautical miles) ng Sierra Madre bago makatagpo ng ganitong mga aksyon. Sa pagkakataong ito, nasa 111 kilometro (60 nautical miles) pa sila," dagdag ni Trinidad. Ang itinigil na misyon noong Huwebes ay naganap matapos ang hindi bababa sa 16 na Rore operations na nagpatuloy nang walang insidente mula nang umabot sa isang pansamantalang kasunduan ang Maynila at Beijing tungkol sa mga misyon patungong Ayungin Shoal noong Hulyo 2024.

Sinabi ni Foreign Affairs Secretary Ma. Theresa Lazaro sa mga mambabatas noong nakaraang buwan na ang kasunduan ay isang "information exchange" lamang at hindi nangangailangan ng pahintulot mula sa Tsina para sa mga misyon ng Pilipinas. Ayon kay Trinidad, unti-unting lumapit ang mga barkong Tsino mula sa malayo hanggang sa ilang daang yarda habang sinasabi sa mga barkong Pilipino na umalis. Hindi niya inilarawan ang mga aksyon bilang pagharang, ngunit sinabi na nagpasya ang nagkakaisang komandante ng convoy ng Pilipinas na huwag hayaang lumala pa ang sitwasyon.

Isinasaalang-alang din ng komandante na naganap ang insidente sa gabi habang magalaw ang tubig, ayon kay Trinidad. "Ito ay isang desisyon ng nagkakaisang komandante," dagdag niya. Sa isang pahayag ng AFP noong Biyernes, sinabi na ang misyon ay pansamantalang itinigil "dahil sa posibilidad ng paglala na maaaring maglagay sa panganib sa aming mga tauhan at mga barko."

Nagbigay ng karagdagang detalye si PCG spokesperson Rear Adm. Jay Tarriela, na nagsabing ang isang barko ng PLAN na nagmamasid mula sa malayo ay nagbigay ng tinatawag na radio challenge, na nagbabala na ito ay magsasagawa ng "compulsory measures" laban sa resupply mission.

Sinabi ni Tarriela na nag-deploy ang Tsina ng siyam na CCG vessels at limang barko ng Chinese maritime militia upang hadlangan ang misyon, habang ang barko ng PLAN ay nagmamasid mula sa malayo. Sinundan ng mga barkong CCG ang M/V Lapu-Lapu, kung saan ang isa ay nagsagawa ng mapanganib na mga maniobra at lumapit sa humigit-kumulang 1,000 yarda, na nagdulot ng seryosong panganib ng banggaan, ayon kay Tarriela. Ang BRP Malabrigo, na na-deploy upang magbigay ng seguridad, ay sinundan din ng mga barkong CCG. Sinabi ni Tarriela na hindi natuloy ang misyon at itinigil ito bandang alas-11:08 ng gabi noong Huwebes para sa kaligtasan ng mga tauhan ng Pilipinas. Walang naganap na banggaan at walang nasaktan.

Sa isang hiwalay na pahayag noong Biyernes, kinondena ng National Task Force for the West Philippine Sea (NTF-WPS) ang panghihimasok ng CCG at PLAN, na sinabing naglagay ito sa panganib sa mga tauhang Pilipino at humadlang sa tinawag nilang "legitimate humanitarian and sustainment operation." "Nanawagan ang NTF-WPS sa China Coast Guard at PLA Navy na agad na itigil ang panghihimasok sa mga legal na misyon ng Rore ng Pilipinas," sabi ng task force. Idinagdag nito na ang mga aksyon ng Tsina ay hindi alinsunod sa United Nations Convention on the Law of the Sea at sa 2016 arbitral award, na nagpapatunay sa mga karapatan at hurisdiksyon ng Pilipinas sa kanyang exclusive economic zone, kabilang ang Ayungin Shoal.

Sinabi ni Trinidad na ang desisyon na itigil ang misyon noong Huwebes ay hindi hadlang sa militar na patuloy na suportahan ang mga tauhan sa BRP Sierra Madre. Nang tanungin tungkol sa isa pang resupply mission, sinabi ni Trinidad na hindi nag-aanunsyo ang militar ng mga ganitong operasyon nang maaga at may mga contingency plans na nakahanda. "Ang kaligtasan ng aming mga tauhan ay nananatiling pangunahing prayoridad, gayunpaman, ang mga aksyon na ito ay hindi makapipigil sa AFP na isagawa ang kanilang misyon," aniya.

Umabot ang Maynila at Beijing sa pansamantalang kasunduan noong Hulyo 2024 kasunod ng sunud-sunod na mga hidwaan sa Ayungin, kabilang ang isang insidente noong Hunyo 2024 kung saan nawalan ng daliri ang isang marinong Pilipino. Sa ilalim ng kasunduan, ang AFP Western Command ang nagtatakda kung kailan isasagawa ang isang Rore mission at ipinaalam ito sa Department of Foreign Affairs, na pagkatapos ay nag-uulat sa Chinese foreign ministry. Pinanatili ni Lazaro na ang mekanismo ay hindi nangangailangan ng pag-apruba mula sa Beijing. Ang Ayungin ay isang low-tide elevation na nasa humigit-kumulang 194 kilometro kanluran ng Palawan, sa loob ng exclusive economic zone at continental shelf ng Pilipinas. Ang Pilipinas ay sinadyang nag-ground ng BRP Sierra Madre sa shoal noong 1999 at mula noon ay nagpapanatili ng mga tropa sa barko.

Ayon sa 2016 arbitral tribunal, ang Ayungin ay nasa loob ng exclusive economic zone at continental shelf ng bansa kahit na tinanggihan ito ng Tsina.